Joosje Baltussen
PhD student Geriatrische oncologie en arts-assistent in opleiding tot internist
LUMC, Leiden en Alrijne ziekenhuis, Leiderdorp
Reisperiode: 1 juli 2023 tot en met 23 december 2023

Van 1 juli 2023 tot en met 23 december 2023 heb ik zes maanden gewerkt als promovendus in het Instituto Nacional de Ciencias Médicas y Nutrición Salvador Zubirán (INCMNSZ) in Mexico-Stad. Dit ziekenhuis is een van de vijf grote academische centra in Mexico.

Daar deed ik onderzoek bij dr. Enrique Soto Perez de Celis, een specialist in kankerzorg voor ouderen. Hij richtte de eerste geriatrische oncologiekliniek in Mexico op. Maandelijks ziet hij daar ongeveer 80 nieuwe patiënten van 65 jaar en ouder met kanker. Daarnaast doet hij veel onderzoek naar kanker bij ouderen in Mexico.

Tijdens mijn onderzoeksstage heb ik mij gericht op de nieuwe uitkomst tijdstoxiciteit. Tijdstoxiciteit verwijst naar de tijd die patiënten tijdens hun behandeling besteden aan zorg, zoals voor het ontvangen van chemotherapie of radiotherapie, bezoeken aan de polikliniek en spoedeisende hulp of ziekenhuisopnames.¹

Vooral voor ouderen kan deze tijd een belangrijke rol spelen bij de keuze voor een behandeling. Bij een palliatieve behandeling, die niet gericht is op genezing maar op levensverlenging of klachtenvermindering, is de winst in levensduur soms beperkt. Bovendien vinden ouderen kwaliteit van leven vaak belangrijker dan langer leven, waardoor tijdstoxiciteit een belangrijke uitkomst voor deze groep is.

In Mexico wonen veel patiënten ver van het ziekenhuis.² Tijdens hun behandeling verblijven zij daarom vaak bij familie of in opvanglocaties. Hierdoor kan de tijd die zij kwijt zijn aan zorg extra groot zijn.

In mijn onderzoek heb ik gekeken naar de tijdstoxiciteit in de eerste zes maanden van palliatieve behandeling bij 158 oudere Mexicaanse patiënten met uitgezaaide kanker.³ Met behulp van vier Mexicaanse studenten hebben wij alle ziekenhuisbezoeken van deze 158 patiënten uit de patiëntendossiers genoteerd. Dat was een hoop werk!

De resultaten laten zien dat patiënten in deze periode gemiddeld één op de vijf dagen besteden aan zorg. Kwetsbare patiënten brachten in de eerste maand zelfs gemiddeld één op de vier dagen in het ziekenhuis door.

Deze resultaten laten zien dat tijdstoxiciteit een belangrijke rol kan spelen bij de keuze om wel of niet te starten met een palliatieve behandeling, vooral wanneer de verwachte levensverlenging beperkt is.

De resultaten van mijn onderzoek heb ik in 2024 gepresenteerd op het MASCC-congres in Lille en zijn gepubliceerd in het tijdschrift Supportive Care in Cancer. Inmiddels zijn er meerdere studies verschenen over tijdstoxiciteit bij kankerbehandelingen. Mijn doel is om ook in Nederland een vergelijkbare studie op te zetten, zodat we de resultaten kunnen vergelijken met die uit Mexico.

Tijdens mijn stage werkte ik daarnaast twee dagen per week op de polikliniek geriatrische oncologie. Dit gaf mij een bijzonder inkijkje in de werkwijze en de omgang met patiënten. De Mexicaanse artsen met wie ik werkte, hebben vaak een meer persoonlijke en informele benadering: zij geven bijvoorbeeld een knuffel, doen regelmatig huisbezoeken en zijn voor patiënten dag en nacht bereikbaar via hun persoonlijke telefoonnummer.

In Mexico heb ik waardevolle ervaringen opgedaan en hechte contacten opgebouwd met artsen en verpleegkundigen. Deze ervaringen zal ik nooit vergeten. Als kers op de taart werd ik in Mexico-Stad uitgenodigd om de Cleveringa Lezing te geven over mijn onderzoek naar ouderen met kanker.Het was een geweldige tijd!

Referenties

1. Gupta A, Eisenhauer EA, Booth CM (2022) The time toxicity of cancer treatment. J Clin Oncol 40(15):1611–1615
2. Sanchez-Roman S, Chavarri-Guerra Y, Vargas-Huicochea I et al (2022) Financial toxicity among older Mexican adults with cancer and their families: a mixed-methods study. JCO Glob Oncol 8:e2100324.
3. Baltussen JC,Cardenas-Reyes P, Chavarri-Guerra Y et al. Time toxicity among older patients with cancer treated with palliative systemic therapy, Supportive Care in Cancer, 2024 Aug 30;32(9).